ویژگی های رسانه دینی 

 

رسانه های دینی  جایگاهی غیر از جایگاه کنونی آن در غرب و حتی در کشور خودمان دارد و مشخصه های خاص خود را دارد؛ آنچه باید رسانه دینی آن را دنبال کند این است که رسانه، مسلمان و دیندار تربیت کند نه اینکه برای همه برنامه داشته باشد و به همین بهانه انواع برنامه ها را در خود جای دهد و استدلالش این باشد که مخاطب ما فقط دینداران نیستند. رسانه دینی باید طوری برنامه ریزی داشته باشد که ضمن جذب غیر دینداران به رسانه، آنان را به دین ترغیب و دعوت کند و سعی کند از قدرت فوق العاده ای که دارد را برای جذب آنان به دین کممک بگیرد.

از طرف دیگر برای خود دینداران نیز باید برنامه هایی داشته باشد که آنان را در دینداری خود ثابت قدم و محکم کرده و آنان را در دینداری خود عالم و نخبه بار بیاورد؛ فلذا یکی از مشخصه های رسانه دینی نخبه پروری و تولید علم است. جنبش تولید علم باید در رسانه شکل بگیرد. ما همچنانکه مسئله فعال یا منفعل بودن مخاطب را بررسی می کنیم باید فعال یا منفعل بودن رسانه را نیز بررسی بکنیم؛ البته نه از آن حیث که در غرب اتفاق می افتد بلکه فعال اسلامی. زیرا در غرب فعال یا منفعل بودن رسانه در مقابل مخاطب یا سرمایه داری است که غیر از منفعت شخصی و سود مادی چیز دیگری را نمی بیند؛ در حالی که رسانه فعال دینی رسانه ای است که نظر به دین دارد و برای تبلیغ دین فعالیت می کند. این رسانه، در مقابل مخاطب، هم فعال است وهم منفعل. یعنی اگر مخاطب دنباله رو حق و حقیقت باشد رسانه پیرو است اما اگر از حق فاصله گرفته باشد رسانه، پیشرو باید باشد و مخاطب را از اشتباه فاحش خود دربیاورد.

در رسانه دینی اصل محتوی و مغز دین است. در دین اسلام و مکتب تشیع، رسانه باید به مثابه یک دانشگاه اسلامی مخاطبین خود را به سوی معنویت و دین سوق بدهد نه بسوی التقاط و پوسته دین. پس اگر بخواهیم مجموعه ویژگی های رسانه دینی را بشماریم یکی دیگر از ویژگی های رسانه دینی همانا دعوت به اصل دین خواهد بود.

یکی دیگر از ویژگی های رسانه دینی مصلحت اندیشی است یعنی در گفتن اخبار یا درست کردن برنامه ها باید مصلحت عامه مردم در نظر گرفته شود؛ این مصلحت می تواند در ابعاد فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، امنیتی، اخلاقی، معنوی، مذهبی، روانی و ... باشد.

ویژگی دیگری که می توان برای رسانه دینی برشمرد، احترام به کرامت انسانی، و عدم تحقیر ملتهاست؛ رسانه دینی نمی تواند برای مثلا خنداندن مردم به مرد آزاری یا تحقیر و مسخره بعضی قومیت ها و ملتها بپردازد؛ در رسانه دینی اصل «إن اکرمکم عندالله اتقاکم» حاکم است و برای دیگر انسانها نیز از اصل تحقیر و حقارت استفاده نمی کند؛ بلکه با کرامت دادن به اصول انسانی آنان را به سوی دین و معنویت سوق می دهد که مخاطب سالم العقل غیر مغرض، گم شده خویش را در رسانه دینی پیدا بکند.

نکته بعدی در باب رسانه دینی اصل اخلاص و پرورش آن دردل مومنین است. رسانه ها در غرب و شاید بعضی از اوقات در کشور خود ما بیشتر به نفاق و دو رویی شهرت دارند تا اخلاص و تقوا؛ به همین جهت هم نوع بازیگران و مجریان رسانه رادیو و تلویزیون، نویسندگان مطبوعات، و حتی در بعضی جاها نویسندگان کتابهای اخلاقی، شخصیتی غیر از آنچه نشان داده اند دارند. در حالی که در رسانه دینی این کار نباید اتفاق بیفتد. در این نوع برخورد، مخاطب عادت می کند و این امر را عادی جلوه داده می شود و مخاطب بعد از مدتی در مقابل این القاء شرطی شده و خود نیز به نفاق دچار شود.

مطالب فراوان دیگری در ذهنم وجود داشتند که من فرصت نوشتن همه آنها را پیدا نکردم؛ از طرف دیگر مطالعاتی را هم که انجام داده بودم به دلیل ضیق وقت نتوانستم در اینجا انعکاس دهم انشاالله وقتی دیگر پیش بیاید تا همه اینها را به صورت یک مقاله مفصل در باب رسانه دینی ارائه بدهم.

داود بشیرزاده